Belga Esperantisto n057 (jul 1913)

G-a jaro.

N-ro 9 ( 57 ).

Julio 1913 .

BELGA ESPERANTIST#

MONATA REVUO

Ojiciala Organo de la Belg a Ligo Es per an tisia

Rkdakcia PAJLTÜ :

■

Oscar VAN 5 CHOOH

ADMINISTRATE par 10 .

Frans SCHOOFS

ENHAVO : Naŭa Universal j Koni^ieso de Esperanto. — Belga Kroniko. —
Eksterianda Kroniko. — Inter nacia Esperant ista Seraajno-Kongreso. — Latidado pri
Antverpeno. — Ĉe la lulilo de malriĉa infant; tu. — Impresoj de Germane pri la
Va Belga Esperantista Kungreso. — La nokta fosteneto de la duktoro, — La Glaseto,
— Divcrsaj Inforaaoj. — - Nekrologio. — Alvoka — La hipeto. Unuakta Dranio.
Esperauta traduko de AH. Van de Velde. (Daflrigo).

UNU NUMERO : Br . O 40 = Sm. O.IG

BJlLGA ESPÊRANTISTO

Vondelstra at, 20, Antverpeno (Belgujo).

~ i ? T 3 —

blankaj, flavaj , rttĝaj, terko
konservas siajn koloroj n

ajn eksper

raj r lctlkoloraj k. t. p
kĥ] necedaa en ĉiuj

imitantaj la linoltolon, sed sen interspacoj, kaj tial
persistaj, dattreblaj kaj facilaj por la purigado.

k

-■ I

ONI RENOVIGAS LA ELUZITAJN STUPAROJN,
PANISTAJN BEN KOI N, MAGAZENAJN TABLOJN

K. T. P.

Specimenoj, planoj, projektoj n° 300 estos
sendataj senkoste kaj sendevige je mendo de
la klientoj.

Plej bonaj triUcjtaĵoj

Strutnpgj, Strumpt'tnj,
veŝtoj, kalsonoj, kamizol-
( >jj, d^inisoj, kaj in tanaĵ

vestaju] éstas aCctcMaj én

la firmo

MATH IEUX

49 Marche aux Poulets

RR USER O

Pension

fWMSlil

LONDONO

J V>r gesmjorŭĵ ; Hejmaj
komiortajöj : Bano : An-
L^la j Leciocoj r Mode raj
prezo j .

Prospekto de D-ro

O'CONNOR, M. A.

* 7,

St. Steven’s Square Bayswatar
LON DON

Sjxxiala Ve .ci._jo dc H*olclO
K A RO, t JKORIO, TEC) 'Z „ “ .

k a j Cx ) KOLADAĴO.T ^ afe '^ eHtaufant
SPicoj ^ motel dc Vil

konservaJoj,

SR KITAJ FRUKTOJ

dc r-H5tcl dc Villc

1 17 , rue Grande

M. J. CASSIERS

30 , LANGE CLARENSTRAA 7

long. r.des claires , 30 Rekomendfiida domo
antwerpen Pensiono kompieta :

ANVERS-:- S ci Fr . 4 ; Fr . g._

LUEBLA

i

#

*

at

%

LUEBLA

Likvorvndj o

- 0 — 0 — o -

C. VINCK

24. VONDELSTRAAT, 24.

ANTWERPEN

-0—0 — 0’

Special aj kaj bongnslaj Jikvoroj
— G — O — O — 2

Esperanta Likvoro

SAMIDEANO

JOS.

rn LANCE NIEUWSTRAAT rl)
JI/ LONGUE RUE NEUVE J/

Aĉetas, vend as kaj interŝanĝas
poŝtmarkojn por kolektoj .

52

— ALBt’MOJ KAJ N ECESAĴOJ =■
==== POR ]• ILA i ELUSTOJ — - =*

Sendas por elekto,kun granda
rabat o sur katalogoj kaj lafi
mkosto 9

LUEBLA

M.MAUQUOY kaj filoj

Sint-Jacobsmarkt. 75
ANTWERPEN -

— :o:—

KliSaJoj kaj desegnajo)
por revuoj kaj Ubruj. Tre
prizorgita laboro kaj mat-
altaj prezoj. i8

KAFEJO =s|HOTELDE COLOGNE

« Witte I.CC.W» Posedanto : A.Vinkki.,

pn^FH A NTE i

OK. DBBLBN —53- de Keysertei, 53 -

— mts. i> 1949 ANTWERPEN

K umrnrjit piir ^js fitni-ntt&toj

KUNST LEI, 4. — Antwerpen. .

■

Ca m b ro j kua mat mma n i : o
de 'r 3,50.

Disvendado de la fanv
konataj bieroj
Dort mu nd ( l nim ) kaj
Mtmhono 15
— (Augusitncr Brau —

X

SA

>:>

Vi

W /

/

Zj& pie 7

ixnititai , do la plej

bonai.

GRAN DA

macla

• I

en GILJSJ T ( Belaujo )

Vasteco 115 hektaroj. Haloj kovritaj
1 4 hektaroj — Festpalaco 3 hektaroj

hsperantistoj !

I ■ #■ 1 1* ■ 1 1 JPfc 1 - -*““1 -B, -v jp it r _ M. _ ■ - a, —a- -a — _ -• Jj _ — ^ f jj ' —

◄

\ i/itu la lANpozu loo on oi la EiS
anta Semajno-Seplembro 1915.

per- ^

◄

BELGA ESPERANTIST!)

' '

Aperas proksimume je la mezo de ĉiu monato. Gi estas
Ja oficiala organo de la Bei.ga Li go Esperan i ista. Ĝi
enhavas diversrican materialon kaj estas redaktata mir esper-
ante. ói havas regulajn korespondantoni kaj künlaborantojn
en ĉiuj belgaj urboj kaj en multnombraj fremdaj landoj.

— Gi konsentas specials jn kondióojn por la gnipoj kiuj
abonas ĉiujn siajn membrojn.

Banque de Flandre

ANON IMA SOCIETO en GENT nmm f * ml

Deponajaj kaj Duomnonataj Kontoj
Diskonto kaj enkasigo debiloj

f -

Kreditleteroj

Konservado de obligacioj kaj titoloj
Pruntedono sur obligacioj
Aĉe to kaj Vendo de obligacioj
Enkasigo de Kuponoj
Luigo de monkestoj
Ciuj bankaferqj

LUEBLA

5-a JARO. JULiO 1913

9 a NUMERO ( 57 )

BELGA ESPERANTISTO

MONATA REVUO

Oficiala organo de la Belga Ligo Esperantista

Redakcia parto *

Oscar VAN SCHOOR

Administracia parto :

Frans Si; HOOFS

Oni sendu ĉion kio rilaia s ĉu la Redakcion f ĉit la Administration alia adresv :

Belga Esperantista , Vondels Iran t y 20 , Antwerpen.

Nepresitaj n ntanuskriptoj a oni ns resendas, — La Redakcia konsirvas pvr

si la raj ton korekii laŭbetone la manmkriptojn.

NAŬA UNIVERSALA KONGRESO DE ESPERANTO

Bern^ 34—31 Aftgusto 1913

Pri la vendejo kaj ekspozicio* — En la Kazinu (Kongresdomo),
uni rezervis du fiambrojn per la ekspoziciu, Tiuj lokoj estos tre opurtunaj ;
ĉar Hi estas en la sama domo ka) sama etaĝo, kie okazos h genera la)
knnsidoj kaj la vesperaj festoj ; tiainaniere oni esperas* kc la vendejo kaj
ekspozicio estos pli yizitataj ol cn alia j kongresoj, kaj ke la vendistoj
ha vos pli g randan certccon retrovi siajn clspezojn kaj cc fan proiitojn.

Tiucele, la Org.Kom. speciale zorgos por ke perfekta ordo regti en la
vendejo kaj ekspozicio. En ĉiu ĉambio estos kons tante nnu gardisto, kiu
aten t os, kc oni ne tusu la abjektojn ekspozitajn. Dum la no-rto kaj dam
la man go j la danibroj estos ŝlositaj. Ni do esperas, ke nrultaj Esp-istoj
sin anon cos, kiel ekspozontoj aö vendontoj ; Car ill por as csti certaj, ke
oni bone zorgos pri la vendotajoj,

Kompeme ni pet as tiujn, kiuj deziras ekspozi afl vetidi, ke ili sin
k on form u a l la jenaj instrukeioj : i* ili sin anoncu kiel eble plej frue al
S-ro de Saussvn, 2 7 Lombaohiveg. Bern, ĉar ni ne povas garantii lokon
al la malfruigintaj ; 3 6 ili sendui la vendotaĵojn aŭ ekspozaĵojn per kestoj
bone pakitaj kaj adresitaj ; Kong re so de Esperanto, Vend ĵo (aŭ Ekspozicio %
Bern ; ili ne forgesu skribi sur la kestoj la nomon de la sem
dinto, por ke cm kestu estu facile retrovata de sia posedanto ; 4® ili sciigu
al S-ro de Saussure la nombron kaj as pekton de la senditajoj kaj la daton
de la sendado.

Dum la kongreso êiu vendisto ad ekspozantu devas zorgi mem pri
siaj komercajoj. Tabloj (0,60X1 Q© m.) estos lueblaj po 4 Sm* por la tuta
semalno ; sed la nombro de la tabloj estos limigita ; la lu prezoo sendu,
an tan la 1 Aŭ gusto, kun la aliĝo, al S-vo de Saussure.

Fri la aligoj al la kongreao, — Oni rapidu sendi sian aliĝon (6
Sm,) antaU ia 15 de Julio* Post tin dato la loĝejo ne estos garantiita, kaj
la nomo de la ali&into ne aperos en la kongresa iibro. Kongresanoj kiuj
jam haras sian provizoran membrokarton kaj puste sendos monon por logejo
aü petos intonnujn k, 1* p., Ĉtujoje aldonu la cifiron de sia harto ,

Pri la imlo en naeiaj vestoj* — Esp-istoj^ kaj precipe Esp-istinoj,
estas insiste petataj elporti naciajn (ne karnavalain) vestojn por la granda
balo, kiu estos vcrSajne la ĉefa vesper lesto de la Kongreso.

Pri la fair kun sidoj . — La Org* Kom, starigas min la dêfiniltvan
programon de la Kongreso. Post la 1. Aŭgusto tiu program© fariĝas mtu-

Ubla kiel la Fundamento de Hsp-o. Do, la fak-societo], specialistaj' socie-
toj, k, f, p vl kiuj deziras okupi lokon sur la oficiala proeramö, der as tnj
seiigi al S-ro de Saussure (17 Lombachweg, Bern) pri la nombro dc faoroj,
kiujn ili deziras rezervi al sia societo.

Konkorso. — ĉar Ia maüonga tempo de la organ izado de la Nafta ne
sufiĉis por aranĝi bonan literaturan konkurson, ui tforis alian solvon. Ni
haros konkurson dt èaroladanU)] % kiu okazas dum Ia Kongïeso. Konkurs-
ontoj, kiu] aïigas antaö la ia de Atigusto, riceros la kondiĉojn de tiu
konkurso.

Flagoj. — La O. K* zorgos lafteble por la ornamo de la urbo ; sed
Ia omamo estos pli efïka, se la kongreaaimj alportos naciajn kaj esperantajn
flagetojn elpendotajn Ĉe la fenestroj de siaj lqgejoj. Ni do insiste petas,
ke oni helpu tiucele al la jdibeligo kaj Ia propagando.

La kon gres libro batdafi aperos kaj estos tre bon a helpilo por Ĉ iu
kongresano. Ĝi entanod la oĥcialan prog ramon , la fotografajon de la Ko-
mitato, gvidllbron por Berno kaj la cetera SrisUndo, specialajn artikotojn
pri artaj bernaj iuntanoj, pri Ruĝa Kruco cn la srisa armeo, k, t. p, :
krom tio ui presigos en ĝi Ia liston deĉiuj kongresanoj sendintaj si an kotizon
antaü la 15 Julio*

Kongresmarkoj. La unua cldono es tas el ter pita, kaj ui presjgis novan :
100 pecoj kostas 0,40 Sm- Revendistoj ricevas rabaton. Kon^n^kariopi ni
vendas 0.40 Sm, po dek pecoj.

Korespondado. Mono estu sendata al Ia Kantonalbank en Bern. Ĉiun
leteron adresu al la Universala Kongreso de Esperanto en Bern. Xe for-
gesu aldoni la kongresn 11 meren* se vi tian jam havas, kaj bom* priskribu
vian naciecon.

La Qrgii n iza Kom tin to .

4

BELGA KRONIKO

Ni insiste fietas tiujn grupojn kaj ankaü la disajn
samideanojn* ke Hi sen du f kiel eble plej akurate f informojn
pri sia societo aü iiuspecajn seiigojn pri Esperanto, plej mal frue
la 2$an de tin monatö » al « Bel ga Espera ntislo 20 f Von-

delsiraat {Hue Vondel ), Antwerpen {Anvers). Tre danke ?iia
redakcio ankaü ricevos la jurnalojn } enhavantajn artikolojn
pri nia movado ,

ANTWERPEN Eksknrsoj, — La 8an de junk) la Amverpenaj kaj
Bruselaj Espcrantistoj organizis komunan deskurson al Waterloo, Kntute
50 samideanoj partoprenis ĝin. La vojafm kaj promenadu de Antverpeno*
li rusel o ĝis Waterloo okazis cn Ia plej bonaj veterkondiĉoj. Plej gaje la
gesamideanoj faris la supreniron de la rnallarga Stuparo kondukanta al U
iamekonata leono, memorilo de Ia sangfluiga batalado de 1815 kiu ha vis
liun, mintempc trankyilan, lokon kic^l tuatron. Cu in el la partoprrnintoj
mui mnmcntoïi pripensis la aspekton dc tiu terparteto dum la tiutempa
pafado, la vekrtado de la suferantoj kaj la sovafta ftojado de la venkantoj ?

Malgajan noton alportis nur la pluvo kiu ckfalis en la komenco de la
posüagmezo kaj nc ftesis akompani nin torente dum nia pronienado al
Groenendael kaj Boitsfort, Estis vera dufto : Tarnen la gekamaradoj kant-
ante da tin gis la vujiiadon kaj sin promesaote baldattan organizon dc nova
ekskurso, Ia Antvcrpenanoj forlasis vespere la Bftiselajn geamikojn.

195

Kaj la samideanoj de la suprenomiiaj nrboj ree kunvenis la 6an de

Julio por ekskursi al Linkebeek kaj BeerseL La ĉeestanioj estis roc

tmilttiombraj, kaj grandplezur© ni estus dankintaj kuniranton, se li estus
rest in ta hejme : Ia Pluvo* Bedaürinde la kondukanto de la karavano, S ro
Janssens el Bruselix sciigis al mi (konfideitci*) ke tin persona definitive

decidts esperantist igh Es per u ni ke li ne iĝu tro fervora samideano. Dimi
la tuta vojOj ni rice vis akvon sur la kapo kaj arĝilan koton sub la ŝuoj*
Precipe la promenade) inter la kampoj, de Linkebeek £is Beersel donis al
ni okazon rikolti grandegan kvanton da eroj de nia naskiĝlanda grundo.
Feliĉe nia inalfeliCo estis lomete kompensita per la grandaj potoj da

« Gueuze-Lambic biero, kiuj atendis nin en Beersel, vilago en kiu staras
rmnoj do malnova kastelo, kiujn ni do ne preterlasis vizitL Beaaürinde,
la m albe la votero malhelpis la geamikojn vere ĝuadi la naturajn belajojn,
kiuj estas multnambraj en tin regiono. Sus +

Suda Lumo, — * La duonjara ĝenerala kunveno kin okazis la izan de
juniŭ cstis pic j grava,

El la raporto pri la agadoj de la pashm duonjaro, oni povas konkhida
ke la Komitato dc ĉi tiu grupo senhalte laboraSj ne nur por la florado
de la grupo mem sed precipe por la progreso do nia lingvo. Organizante
testenojn, vizi to jn al Muzeoj, ekskursojn k, t. p* ĝi ph kaj pli interfratigas
la Sud-Lum-anojn, Estas ja evidente ke tie kie regas frateco, tadga laboro
estas facile farebla ? Ke ĝi senêese propagandas nian aferon, pruvos ree tio
ke ( dum la monato julio, ĝi organizes gran dan propagandkoncerton en Lier
kie ĝi jam fondis grtipon. Dank'al nia fervora kunbatalanto S-ro Leflot, la
Urbestraro de Lier permesos al Suda Lntno, doni koncertan sur la Granda
Placo, kie kiosko (??) estos jc la dispono de la kantontoj. Ni jam atentigas
La samideanojn de la ĉirkatSaĵoj de Antwerpen pri tio, instigante ilin kun-
helpi kiel eble plej muite niajn saxncelanojn de la suda kvartalo de nia
urbo* La grtipoj, post kelke da tagoj, estos sciigataj pri la decidoj alprenitaj
rilate al la organ izo de tiu (concerto kiu devos esti fruktodona. Vi nc pre-
terlasu montri ke tiam kiam divastigo de nia Lingvo estas celata, vi estas
preta por la batalo Fran so.

Caprycke — Ijl unua datreveno de la starigode la juna sed cnergk
esperantist a grupo « (bam An laden * en Caprycke estis rememorita en tiu
Carma flandra vilaĝo, la 23-an de junio. Proksimume 50 anoj partoprenis
tiun lesion kaj la tm a vilafto kunfestis tiun memorindan tagon. La vilaĝo
estis belc omamita per flago}, girlandoj kai feston oj. 5° Witteryck, la inda
prezidanto de la Belga I jgo, la respektinda Pat ro Domo, t iommarius de La
Benediktana A bate jo de Dendermonde ĉeestis la festojn,* La Priam de k
Abatejo de Dender monde, Dom Bernardos kaj Abato Richardson ne jiovis
pro malsano ĉeesti la feston ; i Li tarnen sendis leterojn kun bcdaŭraĵ
sentoj kaj kun plej koraj bondeziroj por la agema grupo, I a estraro de
la komuDumo kaj la grupestroj iris renkonten al la eminentaj gastoj ĉe
la staridomo , ileze dc la sonoj de 4 La Espero * ludita de la loka mu-
zikbendo, la Tcturiloj eniris la vilaĝon* Post la Meso, Lia rDekana Mos-
to benis Lt belegan verdan standardon. Poste okazis cn la komu numa ler-
nejo la genera la kunveno dum kiu esper^nte kaj belege parol is S° Witteryck
kaj Sinjoro Dcrvaux, la agema kaj si m pat i a prezidanto de la loka grupo
kaj ankaŭ Sinjoro Van Acker, la lerta profesoro. Gaja festeno finigis tiun
memorindan tagon, Belga Esperantisto gratulas la grupon de Caprvcke
kaj ĝiajn agemajn estrojn : ni bondeziras al niaj lieaj samideano] ke ili
ĉiam restu iïdclaj al la nomo de sia grupo kaj ni bedadras nur ke Belga
Esf>erantisto nenion sciis pri ttu festo kaj ke ni devis verki la nunan ra-
porton iaŭ notoj kiujn sendis al ni bonvqlcma samideano cl Bruselo,

St GILLES (Bru^elo). — Jam de du jaroj oliciala esperantista kurso
ekzistas en St (TÜles, Ĝi funkeias kiel la atiaj liberaj kursuj de tin kumunumo,
tio estas ; la kurso okazas de la ia de oktubro gis la ia de majo po 2 vesperaj

196

horoĵ ĉiu-semajne ; la gelernantoj estas malpleje 15 jaraj ; la loĝantoj de
Si Gilles pagas nur 1 frankon, la aliaj 2 fraukoin.

Post la sepmonata kurso {sesmonata pro la libertempoj), la gelemantoj
povas prczenii£i al ekzameno kies sukceso rajtigas pai atesto kaj unutaga
senpaga grupopa vojafto en Belgujo.

Tiun ĉi jaron la ĵugantaro de la ekzameno konsistis el jenaj kompeten tegaj
gecsperantistoj : S-ro Van Drunen, universitata profesoro en Bruselo, S-ro
DHaenens, lernejestro en ïxelles, S-ro D' Artois, tradukisio de la fcrvoj-
administracio, F-ino Moreau kaj S ro Mat hieux, esperantist aj geprofesoi oj.
Kria gelernantoj prezentjgis kaj ilia sukceso cstas rimarkinda :

S-ro A, Gèronnez, poŝtuficejestro. trafis 97 proccntojn dc la poentoj ;
F-ino S, Obozinski, instmistino, 93 ; S-ro E, SchmiedeL mebŬsto, 91 : S-ro E.
Haine, instruisto, 89 : S ro F. T uyaerts, 87. M* A. Jennen,

SteMARIABURG — La i^an de maĵo la anoj de la «Verda Flago*
kumiĝintaj en general a kunveno, decidis t ransig! la sidejon de sia gnipo, ki a de
mm estas en Ia kafejo * Prince Albert» ĉe nia samideano S-ro F. Rormans.
Sekrctariu estis elektota kaj la generala kunvcno konfidis Ĉi tiun oficon al S-ro
Bormans,

Tial la grupa estraro estas jena :

Honor a prezidanto : S-ro J, Van de Stadt,

PrezidantinO : F-ino Thiels.

Delegito : S-ro H. Van Wezen beeck*

Kasisto : S-ro A. Poot,

Sekretario kursgvïdanto ; S-ro F. Bormans.

I*a kurso estas fidele kaj senlace sekvata, novaj anoj aligis kaj alia} ankorau
aligns, umivorte Esperanta vivo progresas kaj disvolviĝas, se no brae tamen
eerte kaj kontentige. Sesulo*

Ki deziras ricevi regute inlormojn el ĉiuj grupoj, Oni povas eĉ
redakti franco aii llandre* N i speciale renovigas man pc ton al la
grupoj de (jent, Gentbrugge, Brugge* Spa. Liège, Bruselo, Boom,
BorgerhouL Antwerpen (Antverpena Grupo, Verda Stamiardo).

EKSTERL. A ND A KRONIKO

r

Angiujo. — La plej grava okazintajo lastan monaton ostis la Sesa Brita
Esperanto Kongreso en la bela marborda urbo Eastbourne (Majo 10-13.)
La vetero estis belega kaj la aranĝoj estis pit ol ordinary bonaj iciiijare la
kongresa organ iza komitato pli perfoLtigas). l^au afabla penneso la bcla
urbostreju estis jc la dispono de I'Esperantistoj kiel akceptejo k. c, t kaj la
urbeslro (konsilanto E. W, Balton) Ĉeestis la malferman cercmoniun kun
di versa] anoj do Pci vita konst Ian t am. Kompreneble mi ludis la E$peron # kaj
estis militista orhestro kin non faris.Sabate okazis publika propaganda kunveno
en la urbest vejo kaj la urbeslro afahle prezidis kaj faris belan paroladon (en
Angla lingvo) pri sia aprobo de la hngvo kaj pri gia utileco* Poste parolis
konsilanto R. T. Thornton en bona Esperanto, kaj li ankaü parolis pri la
utilo de Esperanto al la homaro kiam iani la diversaj nacianoj poros paroli
inter si konunian lingvon ; li diris plit;, kc samidcaneco amindigos nin unu al
alia (alfaranta ciujon el Sekspir) kaj ke komuneco de lingvo farigas el ni
unu grand an rondon familian. Poste re spondis al tio la prezidanto de L'Brita
Esperanto Asocio, S ro H. B. Mudie dan kante pro la amika akcepto

l>i versaj parol adoj okazis plie, kicl k 11 time . Ankaü la labor kunsidoj kaj
DiinanCe la diservo ; pliodiversaj Hankaj kunsidoj okazis de apartoj societoj
kaj diversaj belaj: ekskursoj sekvis la kongreslinon. Ĉiu ftuegi^ la sukces.
pieman sesan kongreson cn Eastbourne ĉc la man?. Ke mankis tie nia
lervora propagandiste S ro Harrison Hill, kin, kiel kutime, tarmis fiun per

siaj belaj humorplenaj kanioj* La cetera] esperantaj faroj iris sian ordinaran

*

vojon dum la monato, Ad, S.

AL GENT !

Ni fa ras varaan alvokon at niaj samideanoj, por ke ili
multnombre êeestu la Internacian Esponintistan Semajnon-Kon-
greson en Gent.

La organiza komitato klopodis por agrabligi la restadon
de la kongresanoj en tiu ĉarma urbo.

La kun ven o de multnombraj espera ntistoj okaze de la
ïnternaeia Esperantista Senmjno-Kongreso en Gent, ebligos al
ili la elraoutron de siaj reciprokaj sentoj de simpatio kaj de
amikeco : ĝi estos atesto de fidcleco al nia kara Majstto
Dro L. L. Zamenhofkaj al la esperantisia cstraro.

Diversaj fremdlandaj samideanoj estas invititaj kaj akcep-
tis la inviton.

Ni intcrŝanĝu kun ili la manprenon de samideano frateco !

Esperantistoj, êiuj al Gent !

Ĝis agrabla renkonto, la i4an de aügusto 1913.

A. Verman del.

Laudado pri Antverpeno

EDMOND DE BRUYN

Xi plezure tradukis e kst rak ton e! la rirnarkinda verko «L'Eloge d'Anverss,
de nia samurbano Edmond De Hruyn } kiu, k van kam li estas de kelkaj jaroj
advokato en Bruselo, tute ne Ibrgesis sian naskiĝiirbnn. Edmond De Bruyn
ustas unu el la ĉefaj fondintoj kaj donacintO], kaj ankaii konscrvisto, de nia
inuzeo de popolai tradicioj (Folklore)* Li estas profesoro de arthistorio ĉe nia
Supcra Instituto de Belartoj. Klera artkritikisto, delikata observant o kaj
psikologiisto, li kvazail pent ras per la plumo. Lia stilo puvas iaiojc sajni nial-
simpla ; restas ĉiam nobla kaj flua, kaj )a rtóeco de la bildoj traia kaj
impresigé*

l.a verkoel kiu ni ĉerpis la êi suban eltirajon havigis al sia aÜtoro la
premion Edmond Picard ( A eadcnüé Libre de Belgique), por la jaro 1908. Gi
estas ne nur bela literaturajo, sed ankaü, kaj precipe por la Antrerpenanoj,
interesplena dokumento.

#

— i$8

La ĉapilro kiun ni tradukis estasla dua partode tin skizo pri Antverpcno
tn kiu la aütoro, konsideranta Antverpenon Kiel super urbon, montras £ian
etui kan, geografian kaj moralan senĉesecon. Tiu dtia parm celas pruvi la geo-
grafian persistecon de la urbo.

La verko <. L'Kloge d’Acvers > nc estis aparte eldonita ; post sia
publikigo cn la Pariaa revuo * [.’Occident *, ĝi aperis en la ampleksa kolcktira
eldoDajo « Notre Pays, 1 830 1905 *. M. P.

Tiu urbo datiradas laŭ sia tipo. Malsatega aQ supersatigita, la
vivanta ĉelo kuntiriĝas aQ etendiĝas laŭla formo kiu estas en si.
Antverpeno estas fortikigita pontekstremajo.

La turisto kiu transpasis la « Tower Bridge » en Londono aö
la ponton dc Brooklyn, kiu vagis sub la « Boompjes » de Rotter-
dam, supreniris la promontoron de Pharo en Marseille kaj la
kmtajojn de Almada en Lisboa aö sin kubutapogis sur la terason
de rpalaco Doria en Genova, iradas en Antverpeno laü la du
bordpromenejoj por ĝui laSkeldon.

Apogite sur la balustrado de la kajo kiu superstaras la 1110 -
destan elèipigejon de l'Steen, oni kapablas fari meditadon pli
profundan pri la destino de la urbo. La urbano tien venas, bon*
karaktera. kun siaj familiauoj, dimanóe post la meso de tagmezo,
farinte gustumadon ĉe la kukisto de l’Sukerkanalo, au, sola, kun
la manoj sur la dorso, dum kortusaj somerkrepuskoj .

Oni devas sin liberigi de la insistemo de 1' biletrevend-
istinoj por la transveturo al Sankta-Anjo, kiuj sintrudas al
la bonaj homoj malfruantaj embarasataj per paketoj, kaj de la
alvoko de l’Sipkondukistoj vestitaj per blua trikotajo, kiuj pro-
ponas al la pasatito sian barketon, ne rigardadi la velojn kiuj,
malproksime sur la paralela alvalo de l’rivero, ŝajnas plugi la
ebenajn hcrbejojn kaj la skrapitan sablon de la « polders », nek
plezuriĝi pro la sattma vojturno de 1' velbarkoj kiuj êirkaüve-
turas tute kliniĝantaj la riverturniĝon de Austruweel, nek sin
distri deĉifrante la notnon do 1’ vapor ŝi po ankrumita meze de 1'
talvego aü sekvante la flirtadon de 1’ naztukoj sur la «Harwich»
kiu doankriĝas <c full speed ».

Necesas ke ons apartigu sian zorgon kaj limigu sian
observadon ée la mondeto de I’ pontono antaü si. La mal-
delikata transbordiga ŝipo de la « f landra Kapo », kiu frapas la
ondojn per la padeloj de sia duobla akvomuelilo, kun i gas du
reĝajn vojegojn : estas ŝoseo kiu surnaĝas,ŝarĝita per translokigaj
veturiloj, artileriaj kestcaroj kaj ciklistoj ; el la < Wil ford » de
[ emsche malsupreniras dikaj Malgrand-Brabantanoj kiuj tiras al
si amasojn da blanksalikaj korboj, virinoj kun kaŝmtraj kaj)tukoj
kiuj alportas en laurbon puntajojn rulvolvitajn sur bluaj kartonoj
ati buterpecojn ligitajn en kvadratstrekitaj tukoj, junuloj kun ĉapo
kiuj pene portas trapikajaron da sovaĝaj anasoj de Bornhem aü
puŝas radportilon ŝarĝitan per ventolaj korboj kun Rupel-angiloj ;
tute apude, la « Dunne » elsipigas snumilajojn kaj kestojn kun
amelo de Hamme kaj la malgranda gudrumita barko de Doel

199 —

r

veturigas sakojn da l’olderaj terporaoj kaj da bulboj. La Steen
observes tiun modostan negocon.

Yere, tiu pontono de 1’VVerf estas ja la kemo do Antverpeno
kaj pri ĝi aten tante oni volonte iraagas la komend ĝon do la varfo
kaj Ia estontecon de la rodo. La celo plivasti£is, sod restis identa :
no plu estas nur tiu korbo da legomoj, tiu reto kun fiŝoj kiuj el
metas sin al la risko de I'vendado ; estas la maizoj cle l’Nigra
Maro kiuj elverŝiĝas, la kafoj de SaHtos kiuj ŝveligas la pakegojn,
la haiitoj de la Plata kiuj amasiĝas, la lanoj de Buenos- Ayres kiuj
elŝiriĝas el la pakajoj ; estas por Antverpeno ke Ia «fellah» akvura-
as la kotonplantejojn kaj subakviĝas la spongokaptisto, por £i
ke oni buĉas elefantojn en Kongolando kaj faligas arbaregojn
en Norvegujo ; anstatati la kelkaj kulturistoj, iiŝkaptistoj kaj ri-
verbordaj metiistoj vojirantuj al la foiro ati al la oficejo de 1’popol-
smnigo.cc la loko mem do la memorindaj elŝipiĝoj do Lohcngriuaü
do Sankta-DimfnOj de la Vikingoj aü de la Venezia] ambasadoroj,
de Farnesc aü do Xapoleono, jen la senĉosa iro kaj reveno de la
Londonaj bankieroj, de la porkvendistoj de Chicago, de la
« rajah' oj » de Golkondo kaj de la Japanaj studentoj, kiuj
reukontas sur la ponteto valonajn inĝenierojn, konsulojn, 1\ uman-
ajn grennegocistojn kaj Polajn elmigrintojn.

Xe plu por repro vizi la fiŝaŭkcion, lived «>alon kaj spicojn al
Brabanto kaj eê al Tournaisis, modestaj barkoj volvas siajn ligo-
ŝnurojn ĉirkaŭ la turnlevilo ; por nutri la duonon de Eüropo la
vaporŝipegoj laŭviciĝas ĉe la Itajo. Cor to, la maigrandaj vapor- kaj
velsipoj; a nkoraü kuncentrigas éi tie la riverbordan eirkuladon. la
transbordiga ŝipo kun li gas la ŝoseojn de Mehleno kaj Turnhout
al tiu de Gento, sed ankaü de nun Antverpeno kunigas Anglujon
al Svislando kaj Italujo kaj estas haltejo inter Usono kaj Egiptujo
ad Hindu jo. La ĉirkaŭaĵo etendigis.

Elstarajo sur la bordo decidis pri tiu bonŝanco de la urbo.
Fortikigita pontekstremajo ? Estas efektive tio. Ha I lasu min tuto
al tiu iom malperfekta elŝipiĝejo. Sc tiu pontono llosas ĉi tie, se
Antverpeno ekzistas, estas ja ĉar ĉe tiu loko, ĉe la ostonta Kra-
nenhoofd — forigita dum la rektigado de la kajoj,— la hordo, inter
la kanoj, prezentis pin tan angulon. De tiam, ĉi tie prefere ol ali-
ioke, haltos la unua barko. Gvidsigno kaj rifugcjo. Palisaro plant-
ita on marfio, proteklita per fortikajeto kaj plilongigita per digo
ĝis en firma gr undo. Paginte la imposton ĉe la giĉeto, komere-
istoj kaj komercajoj, nusiistoj kaj soldatoj, pilgrimantoj kaj olic-
istoj trapasis la losajoi: do la Urbkastelo ; ili ekpaŝis afi sur la
vojeton de Kiel, kiu fariĝis la Alta Strato kaj la Riverbordo, ad
sur la vojonen la marĉoj altigitan do la nigraj monalioj do Deur-
ne kiuj laŭ ĝi venie por funkcii en la kapelo de la Burg donita al
Sankta- Willibrord, kun precize la dilino de l'duono de la depag-
rajtoj. La unua el tiui vojoj kondukis en Brabanton, la dua
tra Kempenlando al la Mozo kaj la Rejno. Ni admiru ke sur tiu
digo de Deurne raspita de la superbordiĝoj de Ia Schijn, sur tiu

200

reraparo de Kiel ŝtonsurkcrvrita tra la slimoj kiujn florornamis
flavaj akvo-ranunkuloj, estis poste fostsignita tiu fervojreto kiu
igas okcidentan kaj centran Eüropon la malantaülando de Ant-
verpeno. Sur la malfaldita karto de Ia kontinentaj fervojoj, la
radioj rapidas al Milano kaj Triesto, al Budapest kaj Lemberg ;
Norda Francujo, Elzaso, Pfalzlando kaj Svisujo estas industrial
suburboj de nia metro polo.

Antverpeno, tajda haveno, profunda kiel golfeto >ur la mar-
bordo, sed sufióe malproksima de la maro por csti rifuĝejo, formas
hodiaü la plej antaüan elŝipigejon en la kontinento por en ĝi eligi
la ŝarĝojn difinitajn por la interna lando kaj kies trafpovo kovras
la plej postulantan radion por la aèetado ; ĝi formas male la
enŝipigejon la plej facile atingeblan en unu el la plej intensaj
produktareoj ; pro tio metn ĝi estas la plej bone diiinita rende-
vuejo por la interŝanĝo de la ŝarĝkostoj por ito kaj reveno.

Ni konsentu nun ke Londono kaj Hamburgo riĉiĝu pro
lojalismo, ko Rotterdam servu por Rejna Pruslando kaj Vestfalio
kiel doko por helpaj ŝipoj ; ke Marseille mal fenne l u la pordon dc
Afriko kaj ke Genova altiru inter siaj du varfoj éiujn barkojn de
1' Ariiipelago ... I'ute egale, car nia malgranda enŝipiĝejo de 1 ’
Sukerkanalo estas la alterigejo de Eöropo. Estas ée tiu loko ke
Guicciardini, lui! tante kvazaü ée rando de mastarbarego kun
ĉiulandaj flagoj, eble rïmarkis « ke en Antverpeno oni éi am scias
novajojn pri éio kio okazas en la cetera parto de la mondo.» Kaj
Xapoleono, elŝipiĝante la i8an de Julio 1803a, post pripensado
ĉe tiu loko, jene admonis la urbestraron : « Necesas tine ke

Antverpeno utiligu la grandegajn proiïtojn de sia centra loko
inter la Xordo kaj la Sudo, de sia belega kaj profunda
riverego. » Kaj óu ne ankatt estus de éi tie ke Leopoldo Ha
legis en la linioj de la pejzaĝo la tutraondan destinon de la
urbo ?

Kaj estas latt tia ekonomia ekstera formo ke oni devas taksi
la topogralian senêesecon. Oni devas sekvi ĝian abstraktan figur-
ajon, kaj ne atenti la flankajojn de okazaj pentrindajoj. Sendube
per la rektigadodc la kajoj en 1881*84 oni ŝnuregaligis la antaüan
duoblan malrektajon : la nova Skeldo fluas ja laülonge de l’iama
Werf, la kajoj Coquerül kaj Plantin estas masonitaj meze de
l'malnova talvego kaj la unuatempa Kranenhoofd glitis en la
riveregon kvazaü terpeco forraordita de la fluo. Ke la mallarĝa
plataĵo kie manovris la granda argano, kvazaü sub kamenkapuéo,
etendiĝis ĝis 3.500 metroj da kajoj en 1884a, ĝis 5.500 je la
hodiaüa tago, kaj plilongiĝos morgaü ĝis 15 kilometroj ; ke la
arbaleo kiu staris hifi Ia riverego kvazaü èe Holanda kanaio estis
faligita kaj faris lokon por tiu kurejsimüa relaro raudigita per
tombeja kradbarilo kaj poT tiu senlima ventŝirmilo el tubfaldita
ferlado kiu zigzagas sur la sirmejoj, tute egale ; laéelo plivastiĝas
laü sia tipo.

201

AO ankoraŭ ke la Steen fariĝis kortuŝa muzeo de antikvajpi,
tiu fortikajo iam malcedema kiu protektis la elŝipigadon ka j
gatantiis la cnirrajiojn ; ke la Sudkastelo okzistas nur en la
memoro kaj ke la Skeldo fluosmorgafl kie romliĝas la kupoloj de
la Nordkastelo, Antverpeno, en sia okfoje malantattonpuŝita èir-
kartnuirego.restas kio ĝi estis je la unua tago: reduto de 1'imperia
limprovineo de la lando de Rijen. Tio estas nomata hodiaŭ : lasta
defendrimedo de Belgujo.

Kaj liu spirit vagado, an tail tiu modesta altengejo, en la
ombro de tiu fortikturo, nin incitasal lasta konkludo.

J)c tiu plaiajo el kiu la arkistoj povisdefendi ŝarĝon kontraü
la kaperistoj, la margrafo povis ankaŭ postuli la prczon de la
sendanĝereco de l’riverogo. Fortikigita pontekstremajo, ĉiam !
Ponteto estas apenafi ŝovita, kaj tuj doganistoj kaj gardistoj sin
lokas dekstre kaj maldekstre. Je sia profito kaj je sia malprofito
Antverpeno estis kaj estos urbimpostejo. Kaj la alegorio estas éi
tie liistorio aŭ la historic estas alegorio : Ke estu la giganto
Druon Antigon kiu maljuste tropagigas la barkojn pasantajn
en Ja trafpovo de la Burg ruemorigita en lablazono, an tia Franks
oficisto Rohingus kiu, por la konto de la meroviugaj reĝoj, im-
postas laŭ leĝa kalkultabelo la pakegojn ditinitajn por la interna
lando ; ke la Skeldo estis liberigita de Brabo afi elaĉetita per la
fervoro de Barono I.ambermont ; ke la itrancco de 1'giganto
malvastigu la protektan sistemon aft ke la ribelo de la popola
Davido plivastigu la liberal) ent radon, Antverpeno, eĉ sendepende
de tiuj ŝanĝoj administraciaj, kolektis, kolcktas, kaj fatale
kolektos la depagon. Rabato, maklera pago, ŝarĝprezo, asekuro ;
inanfarado por en- kaj elpakado, pesado, markado transportado,
en- kaj elŝipigo, transbordigo ; paperaĉoj, proecsoj, ekspertizoj,
trompoj kaj subaĉetoj, Antverpeno deprenas la vendejrajton,
car la Werf formis elstarajon sur la Skeldo. Antverpeno devas
nenion produkti : la fremdulo fabriku kaj konsumu. La vera
« siiiijoor * (i) atendas la riĉecon en la kuŝuj o de la Skeldo, Li
dankas la Skeldon al Dio kaj ĉion ceteran al la Skeldo. La river-

ego portas barkojn kiel arbo fruktojn, kaj estas lando de sufiĉego.

Kaj car tiu meditado antatt la elSipiĝejo plilongiĝis, car la
krepusko etendiĝas kaj la lioro fariĝas religia, mia spirito ŝancel-
iĝas pri tiuj teoremoj, mia ltoro svelas pro emocioj.

La riverego dronigas siajn helajn ŝprucaĵojn de sifono sub
nialdiafanaj bitumsimilaj Huajoj. La barkoj de la fiŝkaptistoj iini-
iĝas ĉe la elirejo do la ŝipveturada doko kaj suprentiras siajn
lumojn ; la preĝejo de Burght, inter la petrolrezervujoj, la
flosdokoj, la metalaj haloj kaj la Titanaj arganoj de la kon-
struejoj, restas ia bela ludilo perdita en muzeo de meha-
nikajoj ; la ŝirmejoj ondoliniaj estas nun ebenaj kvazaŭ griza
kurejo. Norde la grenmagazono estas falinta kvazatt rozkolora
aerostouo tlanke tie 1'verda monteto de la fortikajo \ la nialprok-

(0 Alnomo dc la Antverpenanc.

202

si maj turoj tie Wilmarsdonck, Oorderon, Eee keren en profundi ĝas
en la herbejon kiu mem fariĝas nubo ; hi strati anternoj ekbruliĝas
trans la dokkliizo kaĵ Ia lumo kuras de lanterno al lanterno.kvazatl
sur lumigila linio, laülonge de la rotlo. Kaj sin tenante al la
ligoŝnurcgo de trenŝipo kiu arkapogiĝas meze de 1‘ ŝanelo,
neinozurebla, tut© blanka « Norddeutscher Lloyd » turniĝas
kvazaŭ gigantpaŝe, duni ŝvebas elspiraĵoj de « Wacht am Rhein »
kaj tie « Brabangonne », subite krevitaj de la leviatana ronkado
de r martrumpo, kaj dum sur la bonlo la senokupuloj rapidas al
la Promenejo por taksi la albordiĝon.

Tiu Antverpena beleco dronigas mian animon .. Kiom prava
li estas, mia kamarado Fierens, kiu elparolis « la laüdon pri la
riverego » (i) : * Sed kie, ho mia riverego, estas eble ricevi de la
vesperkrepuskoj pli emociantajn, pli enpensigantajn, pli ekster*
ordinarajn konsilojn . »

Ha ! mi ne volas ke li venu dum tia sunsubiro. tiu fama
turisto el Xova-Zelando, sidiĝi ĉe la bonloj de la marca Skeldo
por ĝui post tiuj de Londono ankao la restajojn de Antverpeno. ( 2 )

Nature, vi estas malŝparema — se ia delluejo estus elvojiĝinta
sur ŝtoneto, se la platajo de Sain t-Queii tin estus forminta refaldon,
Antverpeno ne estus ekzistinta... — sed restu milda !

Senmorta ĉelo. geografia persisteco, mia urbo eterna, la
pontono tie 1 ' Steen devas fariĝi kaj resti la kerno de la ĉefa
haveno en la mondo.

Esperantigis

Jan. 1913. Maria Posen aer.

Ĉe la lulilo de malriĉa infaneto 1 2 (3)

I.

Vi donna s, infaneto, vi donnas trank vile kaj vi ridetas !
Tarnen, viaj lipetoj estas bluaj, viaj maneto) rigidaj pro mal-
varmo. Nenion sur tero vi posedas krom la genuoj de via patri no
kiu ne bavas sufiêe da pano por vin nutri. Kara malfeliĉulineto,
diru al mi kial, kuŝanta sur malmola pajlo, vi ridetas dum via dor-
matlo ? Eble, estas la estonteco, ekvidata de vi en viaj souĝoj, kiu
ridetigas vin ?

II.

Via estonteco 1 Jes, car baltlafl vi marsos. Tiara, de 1’mateno
ĝismalfrue en vespero, viiros sur viaj nevestitaj piedetoj, Ian la
stratoj .cu sub varmega suno, ĉu sub pluvo ati neĝo, petanto almoz

(1) Journal dés Tribunau. r, Bruxelles, 23 novemhre 1905.

(2) Aludo pri la profetajo de Macaulay rilate al la perce mo dr Lmulonn.

(3) Laŭ la poezio de Jan Van Beers: «Bij de wiege van een kind dcs
armen. *

203

ojn de l'pasantoj. 'Piel via infaneco pasos. Infano vi ne estas pin,
sod lerta knabi no per lahoro vivanta. En malgranda ĉarabro, sub
la tegmento, mi konas knabinon kiel vi : Sia patrino mortis j ŝia
maljuna kaj malsana patro streĉita sur mizera kuŝejo, suferiŝ de
jam tuta jaro. Lia fiüneto laboras por li kaj lin ftegas. Gis nun, nc
mankisio ajn al la malsanulo, dank' al la kuraĝa knabino. Sed la
v intro venis. Laboron ŝi ne plu havas. La sranko estas mal plena
je pano, la lampo ne enliavas plu oleon, la fomo estas sen karboj.
Sed nenia plendo eliras el la huso de la malsata patro. Cu ne estas
bedafirinde ke tiu ĉarma junulino amegante tutkore sian patron,
devos lin vidi moriantan pro malsato kaj malvanno ? Dek-ok jara
ŝi nun estas. La rozaj koloroj forlasis iom ŝiaĵn van goj o, sed bela,
eĉ belega ŝi ankoraO estas. Kion fari por lielpi la malsanan patron,
reviv gi lin ? Ideo jam forjetita icvenas en ŝian kapon : amason
da mono ŝi povus havi tuj... ĉar riĉulo faris al ŝi proponon... sed,
sian honoron ŝi perdus !... Ne alia alternativo... decidi ŝi devas :
an perdi sian patron, aO sian honoron 1 Ho bona Dio,protektu $in !

Kaj eble simila estonteco estas preparita al vi,kaTa knabineto !
Tamen, vi donnas trank vile sur iom da malvarma pajlo, kaj vi
ridetas dum via dormado.

m.

Tra muite da suferoj vi preterpasigis vianunuan junecon Nun
vi estas virino... kaj baklaŭ patrino. Ho 1 kiel ĉarma estas tiu
vorto : « patrino 1 » Cu ne vere ke la vidado tie patrino kun ŝia
infaneto, alvokas en vi ĉielajn pensojn ? Sed, rigardu : tie, en la
larĝa stnito estas virino malriĉa,premante infaneton sur sian koron.
Ŝi sonorigas ĉe riĉulo : « Sinjoro, estu kompatema al mi, mi estas
vidvino, mia infaneto malsaniĝas... estas la unua fojo kemi almoz-
petas, tial mi venas vespero... Mi petegas, donu iom al mi, eĉ nur
pecon da pano !...»Sed sen kora servisto bruege fermas la pordeg-
on, kriante al la malriculino : « Estas nenio donota ! »

« Nenio donota ! » estas do tiel kc Dio pennesas al riculoj
respondi al patrino kies infaneto mortos baldaG pro mizero !

« Nenio estas donota 1 » kaj ĝis la angnlo de la longa
strato oni audas la bruon de glasoj alfrapiĝaataj al teleroj, car
estas festen manĝo ĉe la riculo, Sed... « nenio estas donota ! »
For sia infano ŝi suferis de antafi ĝia naskiĝo, ŝi nutris ĝin, ŝi ĝin
amegas, kaj nun, vidante ĝin mortontan ĉe ŝia koro,ŝi preĝas
Dion, ke ŝi ankaŭ mortu....

Eble, lia estos via estonteco, kara knabineto sur Ia malmola
pajlo ! .. Tarnen, vi kuŝas kviete, kaj ridetas en via dormado.

IV.

Malriêuloj suferis tiel muite, ke baldaQ ili estas invalidoj,
nur per malbonsanco alligitaj al la vivo. Vere, estas teriire ; esti
maljuna kaj malsana, suferi pro malvanno kaj malsato ; vidi
êirkaü si Ia dolorojn de la gefiloj kaj genepoj ; posedi patrinan
koron, kaj no povi kvietigi aü sekigi iliajn larmojn ; suferi pri

204

ili pH ol pri si mem. Kaj, ho ! ve I attdi el la plej amataj buŝoj
elirantajn tiujn ci vortojn :*Cutiu kripluHnodo neniam mortos? U
Esti konvinkita pri propra senutileco, kaj, line, esti preterlasita
de ĉiuj, eĉ de lamorto mem !... Ho Dio mia, kiel krtiela destino !

Kaj, eble, tin estos via sort}, malfeliĉa infaneto !... Tainen,
ku ŝanta sur la malmola pajio, vi dormegas kaj ridetas Rial ?...
Kial ?... Diru al mi, kara filineto?

A Jt

Cu vi vidas en sonĝo anĝelojn ĉirkah via lulilo ? Cu vi aüdas
ilin kanti per dolĉa voĉo dirante : « Donnii kaj ridu, karulineto,
car por malriĉaj suferaloj en tiu ĉi mondo, la Uona Dio rezervas
siajn plej brilajn kronojn en la Ciclo ! »

Diru, infaneto, ĉu tiuj ĉi estas la vortoj kantataj de la anĝe-
loj, ĉe via lulilo ? Ĉu, tial, vi tiel afablc ridetas dura via dormado ?

Esperantigis

Leona Solvyns.

OOOi-

Itnpresoj de Germano pri la

Va Belga Esperantista

En Genua nujo mi jam tre ofte konatiĝis kun Esperantistoj
el aliaj urboj. ĉar kvankamla vivo en la propra grupo kreas la
Esperantisten, kvankam la partoprenado al uiaj grupaj kunvenoj
apartenas ul la plej granda ĝojo de mia vivo, tarnen estas nepre
r.ecese interrilatiĝi kun aliurbanaj samideanoj. Tial mi sercas
ankaŭ êiun okazon, vizitante freradajn urbojn, konatiĝi kun la
tieaj Esperantistoj. Ĉie en Germanujo mi fans ĉiam ia sperton, pri
kiu mi ofte legis en la gazetoj, ke ĉiuj Esperamistoj « faras en
konsento unu grandan rondon familian. » Tio ne estas uura
revo, sed fakto. Sed alilandajn Esperantistoj n ini ĝis nun nur
maloftc renkontis, Jes, mi jam parolis kun Hindo kaj Egipto. kun
Franco kaj Anglo , sed mi ne ankorafl vizitis la fremdulojn en
ilia propra lando,

Jen ofica vojaĝodevis min konduki Belgujon kaj mi intencis
je tiu ĉi okazo viziti la cefurbon cle la lando, la belan Bruselon.
Tie loĝas, kiel mi legis en la jarlibro de U. K- A , la famekonata
abato Richardson. Cu mi povus havi la feliĉon konatiĝi kun li ?
Tuj mi skribis al ii leteron kaj rice vis jenan respomlon el
Montreux : « Estus vane, viziti Bruselon dura pentekosto ; ĉiuj
Esperantistoj estos en Spa, kie ni festos nian 5 an Belgan kon-
greson. Me manku ceesti, vi havos multon da ĝojo ». Kaj mi
intencis iri al Spa.

Sed antaŭe mi devis viziti Bruselon kaj havis la felicon
konatiĝi jam tie kun sinjoro Richardson, ilo, vera Esperantisto li
estas ! Sur la tuta vizaĝo brilas boneco kaj amo. Ciu, kiu aQdas
1 in parol i en sia klara kaj simpla maniero, devas esti konvinkata
per liaj vortoj, ĉiu devas fariĝi amiko de li. Mi havis la plezuron

205

vojaĝi kune kun H al Spa. Dum tiu ĉi vojaĝo mi povis admiri lian
talenton varbi novajn anojn de nia afero. Proksime de Lüttich
li scii* tiel interesigi iun kunvojaginton, ke tiu preskan estus
forgesiuta forlasi la vagonaron en Lüttich. An kan dum Lt dua
parto de l’vojago sinjoro Richardson alian sinjoroii gajnisposr
nia kam lingvo. Plej muite la kunvoj iĝainoj miris, ke ni du
Esperantistoj tiel bone inter parolad is, k van kam la mm ne
sciis la nacian lingvon de l’alia.

Plu vis terurege dum ia vojaĝo. Se 1 post nia alveno en
Spa, >a pluvo pli kaj pli malfortiĝis kaj baldaO tute êesïs. En
Spa, en tiu ói èarnm kaj bel kuŝanta urbo, rai je la unua fojo
rimarkis ia tuta i forton do l’Esperantisnio. Tie ĉi en Olden*
burgo estas mia plej gramla ĝojo kuncsti kun Esperantistoj
kaj paroli nian karan lingvon. Kiam mi nun en Spa aüdis la
amatajn sonojn ei fremda buŝo, mi tuj min sentis hejnio. Mi
tuj havis la senton esti inter amikoj ; kaj tio estis vero spiro
de 1 Esperantismo, de tiu forto, kiu ktinigas la popoloju. Dum
keikaj tagoj en Brusslo mi preskaö nur aüdis franca jn vortojn,
mi estis izolita fremdulo. Sod inter la Esperantistoj mi ne plu
estis fremda, mi apartenis al ili, ni estis nur unu giamla rondo
familia. Tion mi sentis dum êiuj tagoj, kiam mi estis en Ksper-
aiitujo. Neesperantisto tion ne k redos, li ne kom pre n os tion. Sed
ne ekzistas pli grandapruvo de la taügeco de Esperanto ol éeesti
alilandan Esperantistan kongreson

La lesto mem komenciĝis per diservo en Ia preĝejo de
I' or fojo. La pentekostan predikon fan's abate Richardson en
nia lingvo. K iel bonega estis tiu prediko ! Jes, vi estas tute
prava, kara amiko, estas vere la Sankta Spiri to, kiu al ni Esper-
antistoj alportas la atnon, ia ĝojoii kaj la pacon. Ter tiu êi
Sankta Spiri to ni ckkonas, kela diversaj popel oj fariĝos fratoj
per amo, en ĝojo kaj paco kunigitaj. Dum tiu ĉi prediko mi
tute forgesis, ke la pastro parolis en alia lingvo, li ja parolis
de Pkoro al koro.

La malfermo de la kunsido kaj la solena pan dado de si njoro
la skabeno, de kiu mi bedaürinde nenion komprenis, car li parolis
franco, faris ceite tre bonan impresou ul êiuj êeestüntoj. Tre
agrable mi rimarkis, ke la skabeno, kiel anstataüanto de Lurbestro,
partoprenis ne nur je la festeno, sod ankatt postc nin gvidis tra
la vidindajoj de Spa, al lagranda fonto «Pouhon», al la cKursaal»
kaj al la bonege instalita banejo. Mi gajriis la konvinkon, ke tiu
delegito le la urbestraro fariĝos bona amiko de nia afero ; li viclis
la harmonion inter la Esperantistoj, li abdis kiel facile la anoj
de la diversaj nacioj iaterparoladi s, li ekkonis eble ankatt jam
iomete, kiel grava la internacia lingvo povos esti por lia urbo,
kio kunvenas tiom da diverslandanoj , tiom da diverslingvanoj.
Kaj so niaj Esperantistoj sciiĝos, ke en tiu 6i bela ban urbo ilia
kara lingvo ĝuas afablan subtenon do la urbestraro mem, ankoraO
muite pli muite da ili vizitos laurbon de 1’ Va Belga kongreso.

206

La cetera) partoj de la programo montris at la vizitanto, kun
kia peno kaj amo estis laborinta la tiel juna grupo on Spa, por
prezenti al la kongresanoj veran Esperantist an toston. Cion pruvis
precipe la prezentajoj en la teatro. Mi memoras nur pri la ĉiain
labor etna S-ro Desonay kun lia « nigra pantalono pri la tie!
afabla prezidanto Borckmans, kies eĉ nur trijara tilineto jam
koniencas paroli nian lingvon, kaj pri la reĝino de 1’ vespero, b'-ino
Hoffmann. Se oni pripensas, ke de la grupanoj nur malmultaj
estis plenkreskulpj kaj la alia) preskatt ankoratl infanoj, oni vere
devas admiri la Spadanojn.

La plej kortuŝanta teatraĵo estis por mi «1’ Heritage Klodarec»,
kvankam mi la france parolitajn vortojn nur tre malofte kom-
prenis. Tatnen la senco estis facile koinprenebla ;ankaŭ la aktoroj
ludis tiel perfekte Precipe la sceno de l’ckkono de la Esperant*
istoj estis vere kortuŝanta kaj konvinka. Tio estis ĝusta vivo kaj
oni estis konvinkata, ke tiaj scenoj povas okazi. La festo en tiu

beleta teatro estis kvazaQ intima familia festo.

Dum la dua tago, okaze de la promenado tra la pentrinda
ĉirkaŭajo do Spa, mi ĉiam havis la senton, ke mi jam de longe
estis konata kun la Belgaj samideanoj ; mi tute ne plu rimarkis
ke ili estis Belgoj Mi ne kredas, ke estas eble fariĝi tiel facile
kaj rapide amiko kun Xeesperantistoj. Bedafirinde la plej multaj
jam sufiĉo frue devis hejmvojaĝi, kaj kiatn la lastaj gesamideanoj
je la vespero sirtis en la « Centra Hotelo », jam la ombroj de
1’ disiĝo kuŝiĝis super nin.

Forfiugis la tagoj kaj mi devis for,

Sed restas por ĉiuj la bela niemof !

Mi havas la kmvinkon, ke la kongreso en Spa portos
belegajn fruktojn por nia movado. Ĉie, kien mi aŭskultis, mi
vidis la grandan intereson de la enloĝantoj kaj mi esperas, ke la
movado inter la Belgoj bonege sukcesos. Mi mem ĝuis tie la
plej belajn horojn de mia ĝisnuna vivo, kaj se mi ne jam estus
estinta Esperantisto, mi certege estus fanĝinta fervora ano de
nia sankta movado. Plej koran dankon al miaj Belgaj amikoj !

Dr M. Porr. — Oidenburgo.

■ — new

La nokta festeneto de la doktoro

— Jes. dirisal mi Doktoro Matrat, ĉesante skui la karbojn.
la kristnaska festo memorigas al mi la plej dolĉajn emociojn.

Kortuŝeca ekbrileto pasis tra liaj hclaj pupiloj, dum rideto
tlirtis sur liaj lipoj duonkaŝttaj de lia barbo, tiel blanka kiel la
neĝeroj, kiuj turniĝadis antaü la fenestroj <le lia skriboĉambro.

— Estas la plej beleta capitro de mia vivo, kiun mi tuj rakon
tos al vi, li diris post momento. Xur do kelkaj monatoj, mi loĝis
ĉi tie. Xia malgranda urbeto, hodiatt tiel liera pro sia industrio,

207

kin okupas kelkajn centojn da Iaboristoj, ne havis, ĉe tin moniento,
lagravecon, kinn ĝi akiris de tiam. Do niemorobla tempo suliĉis
unu sola kuraeisto por la bezonoj de la loĝantaro. Do, mi estis
tre riskema, instalante min en Blatigny. Sod la regiono placis
al mi, kaj kvankam mia kolego, interligita kun la plej bonaj
familioj, akaparis preskaü la tutan klientaron, min donis plene,
kun juneci tervoro, ]e mia profesio. tutc cerla, ke true aü mal*
frue, miaj penadoj cstos rekompencitaj.

Ne bezone estis, ke oni tiris min per orelo, por ke mi saltu
el mia lito,kiam okaze oni sonorigis ĉe mia pordo, dum la nokto.
Kiel ajn estis la velcro, mi estis ĉiam preta por rcspondi je la
unua alvoko, eĉ kiam oni venis al mi de ia larmdomo, malprok-
sime starigita en la montaro. Ha ! tinj mjdadoj sub la pluvo aŭ

la neĝo, sur krutegaj kaj ŝtonabundaj vojetoj plenaj de kotaj
kavajoj, kie ĉe ciu paso, oni riskis rompi sian kolon, aŭ ruliĝi
er, ravinon... Nun andante sub miaj 'enestroj la ronkadojn de
la aütomobiloj de miaj junaj kolegoj, mi ne povas malpermesi
al mi melankolian rememoron malantaüen, pensante pri la severa
vivado de la malnovaj kamparanaj kuraeisto] kiel mi.

Do, la antaüan tagon de kristnasko, lacega kaj frostanta de
malvarmo, revenante de longa irado al la kanton aj randoj, apenaŭ
mi estis ĉe la manĝotablo, revigligita dc la penso pri bona vespero,
kiun mi tuj pa>igos en angulo de mia fajrejo por legi la medicinajn
eldonaĵojn, kiuj amasiĝis sur mia tablo, kiam sonorilbato subite
rememorigis al mi la penegajn kaj tedajn postulojn de !a profesio.
Tiun fojon mi ne povis reteni malbonhumoran movon. Post kelkaj
minutoj, mia semstino brue ekeniris on mian manĝoĉambron,

— Mi opinias ja, sinjoro, ke pro !a malbona vetero, kaj
tiel lacega kiel vi estas, vi ne tuj ekiros. Se vi ne aüdus la
uraganon, estus car vi havus ŝtopitajn orelojn. Morgan kiam
venos la taglumo, vi iros por llegi la kruron de tiu mallert-
egulo. Jen la komenco, mi diris al mi. Sendube tio estas
rompita kruro. Kaj se nur no estas tro malproksime. Sed mi
grimacis tuj, kiam la bonkora knabino meze de siaj malbenoj
sciigis al mi, ke la difoktita kruro apartenas al la ĉefservisto
de Sinjoro Plantier, la plej rióa bienulo el la lando, kies domo
staras kun siaj vastaj depen dajoj : grenejoj, ĉevalejoj, bovejoj
fcirmantaj muite da kornbestaro kaj safinoj, je kelkaj centoj
da nietroj super la vilaĝo Mei Ileus:, sur sufiĉe vasta platajo
preskaü ĉe la supro de la monto.

Mi ne estis malprava grimacante. Mia servistino daŭrigis
an kora ŭ pli forte :

— Mi diras al vi, sinjoro, ke vi tuj cstos trafita de morta
malsano.

— Mi estas tre trankvila, mia bonulino, car tie vi estos, por
(legi min.

Si levis la brakojn al la ĉielo, kvazatt ŝi diris al si : Tiu
doktoro, tiel diligenta por (legi la malsanulojn, ne suspektas ke
li havas malordigitan cerbon.

208

Mi ne povis min deteni de ridado por ŝia tiniigita mieno,
kvankam de tio mi ne ha vis de/.iron. Kaj provizitade mia kurac*
ilaro, envoi vita en mia larĝega mantelo, postinalpli ol kvaronhoro
mi ekrajdis, — car tiamaniere ni plej ofte vojiradis — kune kun
la servisto rajdanta sur fortika mulo ; facile li konfesis al mi, ke
laŭ la ordono de sia mastro, li frapis ĉe la portlo de mia kolego
antaii ol veni al mi. Tin bonega kolego, ofte dum la vintro,
estis subite malsaneta por eviti tiajn servutojn.

Perforta kaj malvarmega nordvento vipis nian vizaĝon.
Ivelkaj steloj, kiujn oni ekvidis ĉi tie kaj tie sur la malluma
veluro de la ĉielo ne sukcesis lumeti la zigzagan kaj krutan
profumlegajon, en kiu ni eniĝis, laŭ la konsilo de mia akom-
pananto, por diagonale iri kul pli mallonga vojo. Mi tre penis
por subteni mian éevalon, kies picdo malpli certa ol tiu de la
mulo. faleiis je ĉiu paŝo.

Fine, ni eliris cl la ravino por nin retrovi sur vojo serpent*
uinanta flanke de la monto. Je kurbiĝo, mia gvidanto montris
al mi lutnon . kiu jus aperis.

— Estas la hejmo de sinjoro Plantier, li diris.

Poste li denove silentis, kiel ĉiu kamparano. kiu ŝparas siajn
vortojn same kiel la ceteron. Suprenirante la krudan flankon,
mi atente rigardis tiun malproksiman 1 union, kiel la ŝafistoj. en
la solena nokto, rigardis la stelon, kin gvidis iliajn pasojn.

AntaCi ol iri pli malproksimen, mi petis kei kaj n detalojn pri
la akddento.

— Tio estas malsuprenirante al la kelo, por tie serĉi kclkajn
botelojn da vino trinkotajn dum la nukta festeneto, ke Francois
falis sur la ŝtuparo kaj rompis sian kruron.

— Kokta festeneto 1... kredu al mi, mia amiko, nenio estas
pli malutila por la sano, ol tiu nokta enstomakigo de pezaj kaj
maldi gesteblaj manĝajoj .

Per malmi ideta tono la viro intcrmetis :

— En niaj kamparoj, sinjoro Kuracisto, oni respektas la mal
novajn kutimojn.

Mi komprems, ke mia mnlsprita rimarko ofendis lin en lia
koralligiteco por la plej respektinda ka] k or lu santa el la tradicioj :
mi silentis kaj gis la alveno, ni ne interŝanĝis plu unu vorton,

Kun larĝaj ŝultroj trancantaj en la luma kadro, sinjoro
Plantier akceptis min, èelasojio de ria domo kun plej perfekta
ĝentileco. Estis viro sesdekjara, kun ra zit a vizaĝo, kin ankoraŭ
neniom perdis da fortikeco. Lia velum kostumo, ligita je la zono,
malkovris al mi la sentiman ĉasiston. Lia kora kaj nekaŝema ak-
eepto tuj plaĉis al mi.

- Vi estas la juna kuracisto de Blatigny, li diris, mi devis
esti certa pri via \izito, car via kolego farinte sian neston, nun ne
volonte rajdas kiatn la vetcro estas tiel malbona, estas merita, ke
vi venis, kaj mi dankas vin por mia maljuna Francois kiun mi ne

209

po vis Iasi neflegita ĝis morgaŭ. Estas bona servisto, )i aldonis,
kun subita graveco.

En la éambreto, kie estis instahta lia lito, la óefservisto kun
dubegjizaj haroj, seka kiel vinbertrunko, mall a die gemadie
Felice li nur havis simpkin ostorompon, kiu facile estis recnartik
igita. Tio alliris al mi komplimentojn de la bienulo.

- Nun, ii diris, kiam tiu mallertulo kiun oni deviĝos dorloti
kelkajn semajnojn, ne plu bezonas vian helpon, ni pasu cn la
kuirejon, kie nin atendas la nokta festeneto. Vi tion bone gajnis,
kara doktoro.

Kompreneble pro fideleco al iniaj prineipoj, kom ence mi mal-
akceptis la itiviton, certigante cnalvolontege, mi konfesas, kc mi
deziras mal graft nokto, uragano, reeniri rapide hejmen.

— - Vi estas mia gasto, diris sinjoro Plantier, ĉu vi faros al
mi ofendon dum vespera kristnasko, ke vi forlasos tniandomon,
ne skliĝinte ĉe mia manĝotablo ?

Sed mi no plu volis rezisti liajn insistajn petegojn ; carma
aperajo jus venkis miajn lastajn skrupulojn.

— Jen mia iilino, si revenas de la meznokta rneso, kun
sia patrino kaj niaj servistoj, diris li kun profunda tono de
karesemeco kaj lieregcco.

La junulino gracie resalutis min, liberigante sin de sia
mantel ego, tio cbligis al mi tuj rimarki ŝiau maldikan tali on,
ŝian distingindan aspekton, kiu alportis iom da eleganteco en
tiu simpla mezo. St alproksimigis la kamenon, kie flamis kun
ĝojaj kraketadoj la tradicia brulAtipo, kun la manoj etenditaj al
la flaraoj ; ŝia vizaĝo ruĝigita de la subita ŝanĝo de la mal var m-
eco je la varmeco, sin trovis plenlumigita kaj tiel mi povis
admiri, lafl mia plaóo, ŝian inteligantan lizionomion, ŝiajn sime-
triajn trajtojn, la viglecon de ŝiaj brunaj okuloj, ŝiajn lipojn
duonfermitajn, kvazaŭ ŝi ridetis al ia interna vizio.

Mi ne kuraĝis ekparoli al ŝi, kaj longe mi estus restinta en
mia respekta adtnirado, se la bona laCltvoĉo do ŝia patro, afable
ne revenigus min al pli pozitiva sento.

-- Nu, doktoro,.. Nu ! miaj amikoj, ni iru al la manĝotablo

Laö invito, kiun li faris al mi, mi sidiĝis dekstre de sin-
joro Plantier, kiu prezidis la manĝotablon je honora loko, kie
laü ia hierarhio sin iokis ĉiuj domanoj : plugistoj, servistoj,
farmknabinoj, ŝafistoj. Inter ili kaj la mastro, kies aütorita ton
neniu kuraĝis malobei, sin months grava interligilo devenanta
de reciproka koralligiteco. Sur óiuj humilaj vizaĝoj brilegis
sama goj o. Dum ilia pena vivado tiu horo estis atendata de
monatoj senpacienee, kaj ĝia memoro poste Inlos i liajn revadojn
dum la longaj vesperoj. Malgraü la vesperaj lacegoj mi ne
plu deziris malbeni la akcidenton okazintan al la raalfeliêa serv-
isto. kiu donis al mi okazon éeesti ĉe tiu simpla, imponanta
sceno. Sub la nigraj traboj, de kiuj pendis êenoj de kolbasoj, kun
lasubitaj luraradioj.kiuj valorigis intermite la floromamitajn teler-

210

ojn ordigitajn sur la etaĝa mebleto, la brilege ruĝan kupron
de la kaseroloj kaj kaldronoj, la naivajn bildojn algluitajn
ĉe la grizaj inuroj , till in ternai o formis belegan pentrajon
latt flandra maniero, kaj kv azafl por fari pli scntebla la impreson
de komforteco kaj intimeco, la muĝoj de la nordvento akorapanis
raallaüte la interparoladojn.

Miapartc, mi tutcedis kun des pli da ĝuado al la penetranta
dolĉeco de tiu kunveno vere patriarka, ke mi havis kontraŭ mi
beletan vizaĝon, kies okuloj timete malleviĝis dun fojon, kiam
niaj rigardoj sin renkontis reciproke. En mi a spiritkonfuzo mi
attskultis per senatenta orelo la sercemajn kaj iafoje mordajn
parolojn de sinjoro Plantier. Li jus ekplenigis denovo niajn
glasojn.

— Doktoro, li diris, levante la sian meze de la silento kiun
naskis tiu simpla gesto, mi aŭdis, ke oni (liras en la urbo muite
da bono pri vi. Sen la okazo, kin kondukis vin hodiati vespere
sub mian tegmenton mi estus tutc ravita ke mi faris vian kun-
konatiĝon. Malgraŭ ĉio mi min gratulas pro tio, kaj se la bon-
deziroj, kiujn oni faras en kristnaska vespero spedalc haras, kiel
kredis niaj prapatroj, kaj tiel mi kredas mem, ŝancojn elektiviĝi,
permesu ke mi trinku je via sano kaj via feliĉo.

— Hal kie! tiu lasta vorto agrable sonis je mia orelo I...
La feliĉo !... sed ĉn ĝi ne prezen ti 9 sin antafl miaj okuloj, en tiu
momento, sub la plej ameginda formo ?

— Inviti kuraciston por vin viziti, daŭrigis sinjoro Plantier,
kun malica rideto, vere estus rieziri al si dujn malsanojn. Do,
mi ne in vitas vin, sed kiam vi pasos en nia regiono, ne forgesu
halti tie éi, óiam vi estos akceptata kiel amiko.... Eble vi bezonas
ripozon, bona li to ateiuias vin, kaj morgaŭ matene, sate manĝinta
se tio plaĉos al vi, teleron da supo kaj tranĉajon da ŝinko, kun
stonnko plenigita kaj konscienco kvieta, vi reatingos Blatigny.

La kara viro ne kredis tiel bone diri, trinkante je mia leliĉo.
Post ses monatoj, mi ĝoje kun tiu edziĝis, kiu aperis al mi, dum
tiu neforgesebla vespero, tute roza kaj ridetanta snb la blindig-
anta lumrebrilo de la kristnaska brulŝtipo, kiu ŝajnis desegni
ĉirkaŭ ŝi a juna frunto kvazatl oran nimbon.

Doktoro Matrat silentis. Sed iiaj rigardoj, kun kortuŝanta
persisteco fiksis la vivan flamon de la fajrejo, kvazaQ post duon-
jarcento, li denove vidus subite estiĝi an tan li, la radian vizion...
kvazatl kara voĉo de la kunulino, ho ve ! malaperinta, kantis
ankoraü jo Ha orelo la dian kanton de la pura amo, de la longaj
kaj tidelaj korinklinoj.

Eugene Dreveton
en Le Progrès de la C6te 4' Or
kun la permeso de la atitoro esperantigis
Sinjorino M. F. Bastoul (E. L. A)

X'

Z II

LA. glasktq

Tie! en riêaj, kiel en malriĉaj domoj.

La glaseto malbonon jam faris al homoj ;

Multaj personoj fariĝis drinkuloj ;

Ŝuldojn por ĝi faris eĉ ricidoj ;

Ofte ĝi plenigis hospitalon,

Kaj etspezigis kapitalon,

Gajnitan per la Svito.

La glaseto estas,

Kiu vapida,

En palaco,

Tiom da
Malpaco,

Bedaŭrego
Kaj malfeliĉo faras ;

Gi jam ofte nialsanigis homoj n,

Enkondukis ilin en frenezulajn atl malliberulajn domojn.

Jules Jacobs
Contich.

■

DlVEFtSAJ INEORMOJ

Mi dezirus ekscii la liomojn de la grupoj kiuj rieevas monhelpon >1
urbestraro* kaĵ la grarecon dc ĉi i ui ht lpmono. Sekretarioj dc niaj belgaj
grupoj kiuj ricevas monhtdpon, bo&volu koingi al mi la nomon de sia grupn,
de la urbo au vilaĝo kaj la graveeon de la monhelpo,

F* Bormans,

Sekretario de la * Verda Magn * f
St Mariaburg (Antwerpen).

La Esperantista Societo Paco kaj Amo organizas Esperantan Rks-
pozicion, ĉe la kvattalo Gracia en Barcelona dum la granda ĉiujara festo dr
AugustO, Duin tiuj tagoj* miloj da personoj vjzitas la urban kaj Ivannas tra la
stratoj , Ciuj samideanoj estas petataj sendi eb le plej da esperantajoi kiel
katalogojn, gazetojn, verküjn, espenmtajn afisojn, pOÉtkartojn, propagandilüjii ,
k. f. p* antaü la 13a de augusto at la ad re so : Esperanta Societo Paen kaj Arno,
strato Montseny, 67, 2° f Barcelo* POR LA EKSPOZICIO.

Antaükongreso en Stuttgart, ('iuj vi.gr rmanaj, anglaj, danaj, hülandaj,
norvegaj, polaj, rusaj, svedaj esperantist >j veturontaj Bem on aten 1 11 ! bont-,
a ton tu ! Ki faros antaükongreson por vi en Stuttgart. La 2 ran kaj 2 2 an de aüg.
okazos gvidadoj tra nia bela urbo. ekskjrsc'i, festetoj, paroladoj, k. t. p
Detalojn plimalfrue. La vojo al Bern pretor Stuttgart estas la plej besla k a j P se
oni venas el Nnrdgcrmanujo, Rusu ja k. t. p M la mal plej dist an ca.

La komitato

{& Germana Esperaotisto *)*

Deziras korespondi. — S-ro Vadim Buŝkov, Studente- jurist o, Momera
€ Volga T». Kazan (Ruslando), PoŜtkartoj ilustriiaj.

XXXX

212

IMEKROLOGIO

La « Vsrviers'a Esperantist# Grupo jus su forks kmclan perdnn :
la22an de Junto mortis, nur 38 jara,

Sinjoro JULIEN HEKLA.

Rcgistrisio ĉe la Ĵuĝejo en Vendors, kaj fondinta membro de
V. E. G.m

Ciarn li moatriĝis, samtempe kiel la plcj lerta, inter la plej
fa vo raj kaj laboremaj el nia Grupo ; sod estas ecfe lia bela, vere
nobla karaktero, plcj ĉarma ĝentileco kaj afableco kontraü ĉiuj,
gran da scrvcmcco kaj taktplenaj manieroj, kiu gajnis al li la sim-
pat ion, la veran amikecon de ĉiuj niaj kungrupanoj kaj igos nefor-
gesehla lian memuron.

LA KOMITATO DE
«Esperantista Grupo, Verviers

AL VOKO

Dum la vcnonta monato aügusto okazos en Boom — Industrie urbeto a pud
Antvei peno rcgiona ekspozicu) pri Indus trio, sciencoj kaj artoj.

La loka giupo prolitos Liun cirkonstancon por fari efikan propagandon por
ma lingvo, t o aranĝos standon per kiu ĝi intencas montri la progresojn fai itajn
de Esperanto dum tiuj tastaj jaroj, Tiun cekm, gi afable peias la eldonantojn do
Esperantaj rcvuoj pot ke ili bonvolu alsendi ekzempleron do sia ĵurnalo.

An kail alia] esperantajoj esuis tre dankeme akceptataj kaj rut demando,
zorg pic no resem dataj post la ekspuzicio je kostuj de la grupo.

Adreso : Boom a Grlpq Espkkan tista,
Sekretariejo : Molenstraat, ió, Boom,

Unuakta Drama

Origin ale verkis en Holanda Lingvo

J. DEVOS

Esperantigis

Alfons VAN DE VELDE

- — —

(DaŬrigo)

A.

Geert. — Cu vi iras jam tiel frue, mia knabo ? Tiam vi
devas ankorati fari plezuron al mi. Mi deziris ege kuri al Elsje.
Atentu vi de tempo al tempo pri la infano.kaj vidu en la butikon.
Tiam majstro tre bone povas kun vi sola paroli.

Gys. — Mi prizorgu ŝin ?

Geert. — Pli ofte vi jam faris tion.

— 213

Gys. — Vi estas prava. Bone. — (a park) Estosla lasta fojo.
Geert (al Schollen ). — Majstro, vi komprenas ja ke nun mi
devasiri al infano mia.

Scholten. — Iru nur, iru.

Geert. — Jes, sed mi revenas tuj. Gis baldatt, ( for tra la
meza pordo).

SGENO DEKTRIA.

Scholten. — Gys

Scholten. — Gustatompe, Gys. Vi devas helpi min. De
longe mi ne estis plu tiel gaja. Mi reeevis leteron de la Ministrejo

kaj Barendse vivas. Li vivas kaj venas ĉi tien. (Donas al li la
leteron). Jen.

Gys. — Kion vi diras ? Ĉu Barendse vivas ?... Kaj Barend ?

Scholten. — Sendube li pereis. Legu nur.

Gys leg as mallaiite por si mem). — Estas klare 1 (aparte).
Malfeliĉa Elsie ! (Laŭte) sed ankoraö daöros iomete.

Scholten. — Sod mi ja lernis vin legi, junulo... Vidu la
dat on. Ili estis ree tre rapidaj en Hago. Kaj li venas per vap-
orŝipo... vaporŝipo... kaj tio funkeias pli rapide ol Haga oficisto.
Gys. — Ĉu Majstro ?

Scholten. — Ni devas sciigi la aferon al la virinoj, sed kiel,
kiel ? Ĝu vi nenion scias por aranĝi ?

Gys. — Mi, Majstro ?

Scholten. — Vi estis ja en mia supora klaso ? Kion mi

devas pensi ?

Gys. — Certe, sed vi neniam lernis al mi tiajn aferojn !
Scholten. — Mi óiam diria al vi, ke vi ne sufiĉe pripensas.
Vi ; a komprenas, se li alvenastie èi subitn tan afi alian tagon,ke ili
eblo mortus pro teruro. Nu, ĉu vi ne povas elpensi ion ? sed, vi
tamen ne povas helpi min, car,... (ri gar das malde ks Iren).

( Oni alid as la sonorilon, — Jaap eniras.)

SCENO DEKKVARA

La Samaj. — Jaap.

Jaap. — Oni diras al mi ke Sinjorino Barendse loĝas tie ĉi ;
ĉu vi povus diri al mi ĉu mi ne eraras ? (rekonas Scholten) Kion
mi vidas... jes, vi estas Majstro Scholten,

Scholten. — Jaap... Cu estas vi ?... Kia felico (manpremo).

Jaap. - Majstro 1... Jam de longe ni ne plu vidis unu la
alian. Ili loĝas tie ĉi... ĉu ne ? — Kie estas Geert, kie estas Elsje.

Kie estas miaj karuloj ?

Scholten. — Hi vivas, ili vivas amban, dank al Dio I Ili no
estas hej me... sed ili tuj revenos... jes tli loĝas tie ei (aparte)
Kion mi devas diri pri la infaueto ?

214

Jaap (ekvidante Gys). — Kin estas 3i ?

SCHOLTEN. - Bonkora knabo, la sola kiu kun mi helpis
kaj konsilis vian edzinon kaj filinon.

Jaap (premas lian manon). — Dankon knabo 1 Dankon
Majstro ! Mi óiam pensis ke ekzistas ankoraü bonaj homoj.

Scholten. — Kaj Barend ?

Jaap. (malgajege). — Barend! Barend pereis I Li estis la
unua.

Gys (aparte). — Li ne demandas pri la infancto. Li do nenion
scias. Malfeliêa Elsje, Malfeliêa patro !

Jaap. — Ĉu vi neirus por renkonti ilin.., óu vi scias kie ili
estas ?

Scholten. — Jes, estus bone ! Jes tion vi devas fari, Gys.
Sed prudente... êu vi komprenas ? Vi nur rakontu ke estas iu tie
ĉi kiu scias ke personoj de la Adriana estis savitaj. Antattcn....
(fiuŝas Gys eksteren).

Jaap. prenis la sipetmt de la ŝranketo. melas ĝin sur la
tablon dekstre, kaj sidiĝas apude.

Tiel estis ankati nia... ĝi estis bone kon struita. ói bonege
marveturis. Ni kontraüstaris tiom da ventegoj kun ĝi, kaj ĉiam ĝi
sukcesis, kaj mm, malaperinta ! Disbatita ! Malfeliêaj kamaradoj '
Ciuj mortintaj,... kaj nur mi estas savita, por esti feliêa. Nurmi,
por amegi ilin

Gys (reven an le). - Mi vidis ilin ambaü alproksimiĝi. Mi re-
venis. Jen ili alvenas.

Jaap. — Kio okazas?

Scholten. — Jen ili venas. Rapide eniru. (pukas lin tra la
por do, dekstre) Mi ne scias kion fari.

SCENO DEKKVINA.

Elsje - Geert - Gys - Scholten. ( Elsje kaj Geert eniras)

Geert (al Gys). — Nu, ĉu ŝi estis fjentila ?

Scholten. — St ! ! Ne parolu tiel lafite. Ŝi jus veki&is, sed
mi ree dormigis ŝin.

Elsje. — Majstro, Siujorino vin petas reveni tuj hejmen.
Mi pensas ke Tryntje Blom pli malsaniĝis. — Klaartje tion diris
almenaü Cu vi venas 't (volas por tri).

SCHOLTEN. — Do, mi devas iri hejmen.... jes.... estas bone
.... atcndu nur.... Mi nur volus diri al vi, ke mi tute ne
malpravis informante min pri la « ADRIANA »

Geert. — Kion vi diris ?

Scholten. — Mi diras ke mi tute ne malpravis informinte
min pri la « ADRIANA »

Elsje. — Cu oni do scias ion Majstro?

Scholten, — Jes, almenaü : mi ricovis leteron el Hago.

Elsje kaj Geert. — ■ El Hago ?

215

Scholten. — Jes Jen ĝi estas sed ĝi estas al mi.

Geert. — Majstro, mi ne komprenas vin. Gys, kio okazas ?

Gys. — Mi ne scias ; sed mi,,..

SCHOLTEN, — Jen ĝi estas ! Legu ĝin vi mem, jen... ( donas
la leteron).

Elsje. — Patri no I

Geert ( ekleganle la leteron ). — Jen la nomo de mia edzo !...
Infano, 3a nomo de via patro, . Mon signifas tio... kio estas tio...
mi ne plu povas vidi.... Majstro 1... Gys !... Diru al mi.,., mi
petegas vin... diru almenati kion oni skribas.,..

Gys. — Oni kredas ke via edzo ankoraü vivas.

Geert. — Ĉu tion oni skribas? Infano, ĉu vi aüdas kion li
diras ? sed kiu... kiu kredas tion ?...

(Jaap aperas ĉe la dekstra pordo).

SGENO DEKSESA

La Samaj. — Jaap.

Jaap, — Mi, edzino I mi I

Elsje kaj Geert. — Ho 1

(Kortuŝa Sceno) (Post iom long a paŭzo).

Jaap. — Mi do retrovas ilin ambati.Kiom ni estos nun feliĉaj.

Elsje, — Kaj Barend ?.*. Patro, kie estas Barend ?... Ba-
rend, ja, revenis ankaŭ óu ne ?... ( Jaap silentas , nee kapskuante)
Mortinta 1... raortinta... Patrino... )i estas mortinta... ( palas
sveninte en la brakojn de sta patrino).

Gys, — Elsje... Elsje... Dio mia, ŝi mortas 1

Jaap. — Malfeliĉa infano l

Scholten. — Konduku ŝin en la èambron, Sinjorino
Barendse (montras maldekstren

Elsje. — Jes, tien... tien.

Jaap. — I^asu ŝin ripozi iom. Infano, via patro ankoraü
vivas, Patro, bone prizorgos vin. Devis esti tiel. Dio tion volis.

Elsje. — Patrino, tien... tien,,, al ŝi... ( mallaüte ) al mia
infano.

Geert, (/ras kun Elsje al la tambro maldekstren).

Elsje. — Restu patrino.., restu ĉe patro,.. mi volas esti
sola...

GYS. (aparte). — Cu estas vore ? Cu Ai do ne trompis min ?

SCENO DEXSEPA.

La samaj krom Elsje.

SciIOLTEN. ( a l Jaap). — Plendinda Elsje. Estas malĝoje
por Ai. Si tiom deziris revidi vin ambaü.

Jaap. — Jes... jes, estas malĝojige,

GEERT. — La Aippereo estis sendubc terura... Ĉu neniu
estas sa vita ?

Jaap. - Neniu ! Mi raarveturas jam de tri dek jaroj, sed
tionmi ne ankoratt éeestis, kaj esperas ne plus èeesti.

Okazis la vesperon de la dudeka de Oktobro. La maro estis
kvietega, kaj tarnen, ni ne estis trankvilaj. La ŝipestro jam du
foje diris : « Amikoj, ni baldaü havos iom da laboro. Atentu,
vi ĉiuj estu pretaj, •» En la okcidento, ni vidis kelkajn malbelajn
makuletojn. Tompost iom, ni ekvidis nigrajn nubetojn, poste
aperis fajroruĝaj stri oj , kiuj pligrandiĝis... Ekblovis venteto.
Ĉiuj veloj estis OTdigataj. « Óiu al sia postano * kriis a ŝipestro.
«Jen el la Okcidento alvenas uragano.Xi devas gin evili.se ne, ni
pereos ». Mi ankoraü afldas lin dirantan tion. Estis liaj lastaj vor-
toj, Neniu parolis, neniu pensis pri io alia, ol la savo de sia vivo. La
ĉielo iĝis pli kaj pli malhela. La nigraj nuboj kvnzati pencils super
nia ŝipo. — Subite ni abdis fortegan tondrofrapon sekvatan de
aliaj La fulmo ekbrilis samtempe en êiuj flankoj, kaj, ŝajnis
al ni, ke terura esplodo disrompus ïa aeron. Post unu momento,
ni estis antaflenjetitaj sur la furiozaj ondoj kiel plumeto. La
mastoj krakis, la veloj estis disŝiritaj, la ventego fajlis kaj blovegis
kun terura bruego tra la Snuregaro. Oni ne plu afldis la ordonojn,
èiu alkroĉis sin al tio kion li povis ekkapti kaj, duin momento,
kiam la fulmo eklumigis nian ŝipon, mi vidis ke Barend, kiu êiain
restis apud mi, ekkaptas ŝnuregon kaj saintempc la bona junulo
estis jetita super bordo en la maron. — ( forviŝas lartnon).

Geert kaj Scholten. - Malfeliĉa Barend 1

Gys. — Terura.

Jaap. — La uragamo datiradis. La mastoj estis disrompataj,
la krakado plifortiĝts, kaj mi scntis la akvon èie. ĉirkatl mi. —
Mi afldis nenion, nur la tumulton de la ventego, kiu neniigis la
mortkriadon. La sekvautan tagon mi dosis sur lignajo de la
pereintaŝipo, sur la maro. De la ŝipo, mi nenion, vidis, ĝi pereis,
tute... Longtempe post tio, mi eksciis ke amerika Ŝipo savis
min. Oni trovis min senkonscian, krampantan ĉe la lignajo.
En Nangasaki, mi estis tnmsportata sur la bordon, Tio mi restis
en la marista malsanulejo, frenoza dum ses monatoj. Oni bonege
prizorgis min, kaj krom al Dio, mi dankas mian vivon al nia
Holanda konsulo, Malrapide mi resaniĝis kaj kiam tio iomete
estis ebla, oni resendis min al mia kara Holando.

Ho jes I... okazis multege.

Geert. — ■ Kaj, cu vi tute resaniĝis nun ?

Jaap. - Jes, Geert, eer te, de tempo ol tempo la kapo dol or e-
gas, sed tre malofte.

Geert. — iviom mi multege por vi preĝis. Mine plu esperis,
kaj tam en, mi retrovas vin. — ((ŝi Ai sas lin) — Ho ! se nia infano
povus ankafl esti tiel feliêa. Ŝi tiom amis lin.

(Da&rigota )

LIBROPRESEĴO

LITOGRAFEJO

FOTOTIPTEJO

Speciafa fabrikado cfe registroj

0. PLATTEAU kaj K i0

GRA ND E GA Dl VERSE CO
DE SKR /BEJNECESA $OJ

O/h'ejo kaj Lèborejo 21

Vleminckxveld, 5

M agaze no- Van Jew

Lange Nieuwstraat, 81
ANTWERPEN

e-

LUEBLA

vc

TT-'

■j or w

(kiinvenfjo de la Autverpenaj Esperautistoj)

Gemeenfeplaats kaj Van Ertbornstr., 2

2;

CIÜVESPERE ARTA KONCERTO DE

UORKESTRO.

DEQA CARAXCA.

La servado estas farata de 40
k^lnerinoi en flar.irc kosGimo.

*t

La

9 9

plej bona el la digesttvaj iikvoroj

= ĈIE AĈETEBLA =====

Disliimo de Doigusiaj tvoroj “ LE PL l ! SUET „

14 f Place St Bavon — St Baafsplein, 14

G AND Telefono 2093 GEN1

■ *

A

<

T

( !

por la plej belaj fbtografaĵoj faritaj sur ĝiaj di versa]

Foto-Paperoj.

Por tin konkurso ĝi donacos

Frankojn 25000

on monpremioj.

La tullasta tern pi i mo por alsendo de la fotogrufajoj
estas fikaita je la 15-a Oktobro 1912

Mendu la lib re ton kuit kondicoj de la konkurso .

1 * . . .

r I i

ANTWERPEN

FOTOGRAF1LOJ ĴE CIUJ
PREZOJ KAJ DE ĈIUJ
FABRIKEJOJ.

Ciuspecaj fotografplatoj . Plato] Marion. Ciuspecaj paperoj
Brotnidaj kaj por taglumo. Ciuj aliaj necesaĵpj jo la plej
proiitaj prezoj .

Sonpaga instruo pri la uzado de la fotografiloj, pri la
di versa] operacioj de la fotografarto.

Fidindega Firmo.

Prezoj malaltaj.

Charles PLATTE AU

Telofono 2220

14, Vleminckveld, Antwerpen

(AoaA la KLEIN MARKT)

Speet ala vendejo de kon struaj n e ces aĵoj , iloj, testudfajrejoj,
ĉiuspecaj kaloriferoj Emajlitaj kuirejaj fajrejoj laii la lasta
sistemo. Gardenmebloj. — Mastxumaj iloj. — Anglaj liloj. ^

KAFOJ

MN

os. COLLIN

La plej bonaj /

La plej malmuHekostaj !
lirovu !

Vi ne plu deziros aliajn !

Granda Centra Drog-
ka] Spic-Vendejo

on Brabantdam Qft

OU Digue de Brabant OU

GENT-GAND

TËLEFONO 892

Oni portas he, j men

Duni la som er o oni portas la
ttieiiditajojii en la karaparon.

GERMANA ESPERANT1ST0

Duonmcmate gaiela pot la disvaülljjü

de ia llngvo Esperanto

La gazetn aperas en du eldonoj uf
d L u >n m cm at e al t e r nas .

Eïdono, A ? eliranta la 5 an de ĉiu
inonato. cel as Ia propagandöu por
Esperanto

Elctono B p elirama la 20 an de diu
monato, estas pure literatura.

Jara abunprezo por £iuj, landoj 2.250 S.

La abunoj imr komen cigaè en Jann-
a 1 u , A pri lo, Jul i 1 > kaj Ok töbro *
Laüdezire oni povas aparte aboni ciuin
j ambaü tuU send&pendaj rldmoj por Ia
du on o de la stiprc montriiaj prezoj.

Esperanto Vering Af oiler (S Bore/ 6
BERLIN SW 68, Lindeastr-. 18-19

m

jUBB

1 1111 IJj^Hll (jlll 1 J

öficiafa organ o de
WTEBNACfA ASOCiÖ DE INSTRUfSTQJ

— „O

J arabon o : 1 Sm. (Fr. 2.50)

o

Adminl- TK vcio : Boomsclie steen-
weg, 444, Antwerpen (Belg 1 ,)

HOTEL DU MOULIN D’OR

30, rite d’A-Ssaut, 23FtTJ2£IDIjLiES •••■

Bona kaj kmnforta hotelo kaj restoracio. Tre utodcraj prezoj,
Ĉiutaga pensiono, de 6 fr. — ĉambro, matenmanĝo, de 3 fr.
KiinTencjo de Ia komitato dc la Bei ff a Liffc JSsperantista.
(lastotablo kaj posttagmesa « teo » pur samideanoj.

Oni kores pondas Esperante kaj pandas
France, Nederlands, Germane kaj Angle.

Balei

ANTWERPEN

32-34, Van Dyck straat

apud la Parko

9

%
fa [dj

La deveno de tiuj komert&j&f
est as. garantiata.

Oni ft ihrihis laÜ mezuro kat skizo.

■j.. >

Acetado kaj Vendado de okazajaifibroj

Y

LIBRISTO

11, SINT JOHISPOOFtTSTRA AT,

ANTWERPEN .s

4 *

Antaŭ o I aĉeti viiijn Vinojn, Likvorojn, Gasajn Akvojn an

Ang-lajn Bierojn tumu vin al la firroo

H. J. Bridgs,

L. Schumacher, posteulo

!<ue Lozano, 219-2 >i , Lozanastraat, An veis- Antwerpen.

Sola labrikauto Èla’iilitsiiti Esperanto”

■

Prezo de unu botelo : Fr. 2,50 I Sm. >

Prestio JE VLUT

PfesejD oe BELGil ESPERRNTISTO

ik ■ m

HKcepias ciujn ESPERHHTISTHJN presiaDorojn

■ ■ ■

RAPIDE ZORGPUENE

MALALTAJ PREZOJ

i*5 B H ' *3

Telelono S 214 BflflB

La Siropo de TAbalejo S-fa Paulo

estas la sola radikalu kaj neinalutila sanigilo por TUSO
IvOKLUSO. MALVA RMUMO, LARINGITO, BRONŜITO
1 NFLUENZO, AST MO, PLEÜREZIO, MALARIO, KATARO,
GORĜDOLORO kaj ĈIUSPECAJ MALSANOJ de la BRUSTO.
PÜLMOJ kaj SPIRO RGAMOJ.

Prezo : i 4 botelo Fr, 2,25 1/2 Fr, 4 ; — 11 Fr. 7

Centra tenejo : X*. J. AKJïü'it , z

FtOTTETODA. M (Molando).

Aĉeteblaenla farinaciejo E. CU VE LIE R, Strato Potgieter, 3 . Antwere